Trends in verlichting

Verlichte ideeën
Licht blijft creatieve geesten inspireren. Moest de oermens met een stokje op hout draaien voor een vuurtje, tegenwoordig regelen we onze verlichting via een smartphone. En het einde van de innovatie is nog niet in zicht. Kunstenaar Daan Roosegaarde bedacht enkele lumineuze toepassingen.

Slimme snelweg
Onze straatverlichting vreet stroom. Het vervangen van de oude lantaarnlampen door leds zou al veel energie besparen. Rijkswaterstaat heeft een andere oplossing bedacht: langs veel wegen gaan ’s nachts de lantaarns uit. De Smart Highway zou echter wel eens licht in de duisternis kunnen brengen. In dit door kunstenaar Daan Roosegaarde en Heijmans Infrastructuur ontwikkelde concept worden lantaarns voorzien van een sensor, zodat ze alleen oplichten als er in het donker een auto aan komt rijden. En wat te denken van het aanbrengen van glow in the dark-wegmarkeringen? Overdag laden ze op, in het donker geven ze 10 uur lang licht af. Stroomverbruik: 0 Watt.

“Op de snelwegen is het beleid de laatste jaren vooral op de cost of ownership gefocust”, vertelt Nils Erkamp, Business Line Manager Lighting bij TNO. “Logisch, gezien de economische crisis. Alleen gaat het uitschakelen van de wegenverlichting voorbij aan de behoefte van een chauffeur. Vooral oudere weggebruikers hebben 3 tot 5 keer meer licht nodig.”

Volgens Erkamp moeten we op zoek naar concepten met een hogere lichtopbrengst voor gebruikers en lagere kosten voor de wegbeheerder. Hij noemt het sensor-experiment met de Smart Highway een stap in de goede richting. “Smart lighting komt eraan. Ik geloof dat Nederland een koploper kan zijn in deze ontwikkeling. We beschikken over de benodigde bedrijven, gebruikers en kennis, maar ook over de noodzakelijke cultuur die samenwerking en open innovatie faciliteert.”

Licht bevordert welzijn en prestaties
Licht beïnvloedt de sfeer in een ruimte. Een juiste lamp maakt het verschil tussen behaaglijk of ongezellig, tussen sociale interactie of afstandelijkheid. Met Marbles creëerde Roosegaarde een op led werkend kunstwerk dat oplicht als je langsloopt of het aanraakt. Het kunstwerk staat op een plein in Almere en stimuleert jong en oud om bijeen te komen. Zijn Lunar-project bij een GGZ-instelling in Breda gaat nog een stapje verder. Deze van leds voorziene lichtzuilen reageren met geluid en kleur op aanraking. Ze leveren een informele bijdrage aan de therapie bij kinderen.

Dat licht ook prestaties kan verbeteren, bewees het Olympisch schaatsteam tijdens de voorbereiding op de Olympische Winterspelen van 2014. Tijdens de wereldbekerwedstrijden in Calgary en Salt Lake City gebruikte het team lichttherapie. “Normaal gesproken kost een uur tijdsverschil je een dag om te herstellen”, vertelt Toine Schoutens, directeur van FluxPlus. “Dankzij de lichttherapie hadden de schaatsers geen last van jetlag, zodat hun biologische klok gelijk liep met het tijdstip van de wedstrijden. Ze stonden fris aan de start en presteerden maximaal. Lichttherapie zal in de toekomst voor meer gouden medailles zorgen.”