Spaarlampen in plaats van gloeilampen: pure milieuwinst

Gloeilampen zijn echte energievreters: de lamp zet maar 15% van het energieverbruik om in licht. Dat wil zeggen dat 85% van de energie (nutteloze) warmte is. Om die reden heeft Europa besloten de gloeilamp uit te faseren. De meest energieverslindende gloeilampen moeten al na 1 september 2009 uit de winkels verdwijnen. Met enkele tussenstappen zullen importeurs en producten al per 1 september 2012 in heel Europa geen enkele gloeilamp meer verkopen. LightRec juicht dit Europese beleid toe, want spaarlampen bieden drie voordelen. Op de eerste plaats dragen wij door spaarlampen te gebruiken bij aan een beter milieu: iedere spaarlamp stoot 75-80% minder CO2 uit, terwijl ook de uitstoot van andere belastende stoffen vermindert. Het tweede voordeel is de verdere vergroting van de milieuwinst doordat spaarlampen - mits deze gescheiden worden ingezameld - voor meer dan 90% te recyclen zijn. Daar bovenop zijn spaarlampen kostenbesparend: vanwege het lagere energieverbruik in vergelijking met gloeilampen leveren spaarlampen in het eerste jaar van gebruik al een financiële besparing op.

Spaarlamp veroorzaakt géén milieuprobleem

Het gebruik van spaarlampen levert een grote energie- en milieuwinst op. Maar anders dan gloeilampen bevatten spaarlampen wel een kleine hoeveelheid (veilig gebonden) kwik. LightRec kan dit zware metaal via het inzamelsysteem uitstekend recyclen - net als ruim 90% van de overige componenten van een spaarlamp. Kortom: door afgedankte spaarlampen gescheiden in te zamelen en professioneel te recyclen vergroot de gebruiker de milieuwinst verder en vormt het kwik geen belasting voor het milieu.

Zelfs als kapotte spaarlampen onverhoopt in het huisvuil verdwijnen, bieden ze nog steeds milieuwinst. De kleine hoeveelheid kwik die vrijkomt in de lucht is nog altijd minder dan de hoeveelheid kwik die vrijkomt bij de opwekking van de extra energie die nodig zou zijn geweest om een gloeilamp te laten branden. Blijft staan dat hergebruik van de grondstoffen door recycling en het afvangen van het kwik de milieuwinst van spaarlampen verder vergroot. En dat is in het belang van zowel consumenten als producenten.
Onderzoek van TNO wees uit dat de kleine hoeveelheid kwik die vrijkomt als een spaarlamp breekt, geen risico's geeft voor de volksgezondheid. Het risico voor de gezondheid is vergelijkbaar met het lakken van een kozijn of het afwassen van oud schilderwerk met ammonia. LightRec adviseert consumenten in geval van breuk de ruimte te luchten. De restanten mogen door op te vegen met een stoffer en blik , dus niet met een stofzuiger, in de vuilnisbak gegooid worden.

Individuele producentenverantwoordelijkheid: samen sterker

De Europese regelgeving heeft producenten van spaarlampen individueel verantwoordelijk gemaakt voor de recycling van spaarlampen. Dat betekent dat zij er een groot belang bij hebben dat het systeem van inzameling en recycling zo goed mogelijk functioneert, zowel in termen van efficiency als van kosteneffectiviteit. In de ogen van LightRec is dat het beste te realiseren door een collectieve aanpak. Geen enkele producent kan namelijk in zo'n enorme markt individueel voor de inzameling en recycling van de eigen producten instaan. Hij kan deze verantwoordelijkheid bovendien niet nemen zonder de medewerking van andere spelers in de keten: retailers, gemeenten, verwerkers en bovenal de consument zelf. LightRec ziet individuele producentenverantwoordelijkheid dan ook vooral als een sturende verantwoordelijkheid, die vorm moet krijgen in samenwerking met de overheid en de consument. Daarbij biedt een collectief systeem allerlei voordelen, ook al omdat dit leidt tot duidelijkheid voor de consument, omdat er dan maar één loket voor inzameling is.

De WEEE Directive: herziening noodzakelijk, maar haalbare doelstellingen

De huidige Europese regelgeving over de inzameling en verwijdering van elektr(on)ische apparatuur ligt vast in de WEEE Directive. Ook al is deze regeling nog niet zo oud, toch ziet de Europese Commissie aanleiding om deze te herzien omdat bij de uitvoering een aantal praktische problemen aan het licht kwamen. Zo is er op basis van de huidige definities veel onduidelijkheid over wie nu precies verantwoordelijk is voor de inname en recycling van producten die land A produceert, land B importeert en land C factureert. Herziening moet ook voorkomen dat afgedankte producten in derdewereldlanden terecht komen, waar vaak geen mens- en milieuvriendelijke en vooral inefficiente recycling plaatsvindt.

LightRec juicht de meeste van deze voorstellen toe, maar plaatst ook kanttekeningen. Bijvoorbeeld bij de doelstelling om 65% van het gewicht van de producten die in het voorgaande jaar op de markt zijn gebracht weer te recyclen. Dit is een onhaalbare verplichting in een sterk groeiende markt, aangezien gebruikers lampen die nu op de markt komen pas over gemiddeld zes jaar af zullen danken. Daarnaast kunnen producenten consumenten niet dwingen hun producten weer in te leveren. Dat laat onverlet dat LightRec alles op alles zet om een zo efficiënt en effectief mogelijk inzamelsysteem op te zetten, dat het voor consumenten gemakkelijk maakt om hun spaarlampen in te leveren.