maandag 23 maart 2009
Eindelijk is Europa zover. De Europese Commissie heeft besloten dat de gloeilamp – op termijn –definitief uit de winkelschappen gaat. Daarmee wordt de spaarlamp eindelijk omarmd: een stap die goed is voor het milieu en voor de portemonnee van de consument. Maar wat moeten we nu met het recente bericht van de Europese consumentenbond dat spaarlampen gevaarlijk kunnen zijn voor de volksgezondheid? Mijn advies: feit en fictie scheiden, en de aandacht vooral richten op wat echt belangrijk is.

De Europese Commissie heeft beslist dat er vanaf 2012 geen gloeilampen verkocht mogen worden. Daarmee lijken energiezuinige alternatieven als spaar- en LED-lampen eindelijk ruim baan te krijgen. Brussel volgt hiermee overigens een trend die door de consument allang is ingezet: de verkoop van spaarlampen is de afgelopen periode spectaculair gestegen, mede dankzij de steeds lagere prijzen, en de steeds betere prestaties in termen van (licht)kwaliteit, formaat, dimbaarheid en opstartduur.

So far, so good. Maar helaas, er is geen koe zo bont of er zit wel een vlekje aan. Dat geldt ook voor de spaarlamp, die immers een (zeer kleine) hoeveelheid kwikdamp bevat. Het is dit additief (noodzakelijk voor een goede lichtkwaliteit en laag energieverbruik) dat maakt dat een afgedankte spaarlamp bij het Klein Chemisch Afval hoort en (dus) gescheiden dient te worden ingezameld en verwerkt, net als bijvoorbeeld batterijen.

Dat op zichzelf is geen probleem, zolang de consument een afgedankte spaarlamp inderdaad keurig inlevert, bijvoorbeeld bij de milieustraat of bij een detaillist (oud-voor-nieuw). Via het systeem van de Stichting LightRec wordt de spaarlamp dan namelijk milieuvriendelijk gerecycled om zo het kwik af te vangen. Zo komen de materialen van de lamp beschikbaar voor hergebruik.

Om die reden doet LightRec er dan ook alles aan om een zo laagdrempelig en fijnmazig inzamelsysteem voor oude spaarlampen op poten te zetten: hoe meer lampen in het systeem, hoe groter de milieuwinst die met spaarlampen kan worden behaald.

Wordt deze belangrijke boodschap door iedereen ondersteund? Helaas, een enkele gezaghebbende partij zoals de Europese Consumentenbond ziet meer brood in het alarmerende ‘nieuws' dat spaarlampen kwik bevatten dat bij het kapot vallen van zo'n lamp (mogelijk) gezondheidsgevaar oplevert. Zo'n stelling doet het weliswaar goed in de media, maar is helaas op geen enkel feit gestoeld en doet de spaarlamp (en daarmee het milieu) meer kwaad dan goed.

Hoe zit het wel? Uit onderzoek is onweerlegbaar gebleken dat een spaarlamp zo kleine concentraties kwikdamp bevat, dat er zelfs bij het kapot vallen binnenshuis geen enkel gevaar ontstaat. Glasscherven bijeenvegen, even goed luchten, klaar. Alle lichten op groen dan maar? Nee: spaarlampen blijven kwik bevatten en moeten dus het inzamelsysteem in. Het optimaliseren van dat systeem én het voorlichten van consumenten dient alle aandacht te krijgen, want dáár is de echte milieuwinst te behalen. Met het uitvergroten van niet-bestaande risico's schiet niemand wat op.

Jeroen Bartels

Directeur LightRec