 |
Q&A
Dit is een misvatting. De milieuwinst komt niet te vervallen, maar het milieuvoordeel is minder dan dat deze zou kunnen zijn bij recycling van spaarlampen. Overigens, als je voor heel Europa kijkt dan is er alleen maar milieuwinst. De hoeveelheid kwik die uit spaarlampen vrijkomt is minder dan de kwik die vrijkomt bij opwekking van de extra elektriciteit voor vergelijkbare spaarlampen. Met andere woorden: met een spaarlamp spaar je elektriciteit uit. Zou je in plaats van spaarlampen gloeilampen gebruiken dan komt bij het opwekken van de benodigde extra elektriciteit meer kwik vrij dan er in spaarlampen zit.
Wat gebeurt er als spaarlampen in het huisvuil verdwijnen? Als spaarlampen in het huisvuil terecht komen is de kans groot dat zij breken voordat ze bij een verbrandingsoven aankomen. Daardoor kan de minieme hoeveelheid kwik die erin zit vrijkomen in de lucht. Daarom horen spaarlampen bij het Klein Chemisch Afval (KCA) en zamelt LightRec ze apart in. Recycling maakt hergebruik van het afgevangen kwik mogelijk. Ter vergelijking: in een goede spaarlamp zit 2 tot 5 mg kwik (voor het overgrote deel in een veilige gebonden vorm, net als in vullingen voor tanden en kiezen). In een kwikthermometer 3 gram. Dat is pakweg 1000 keer zo veel! Het belangrijkste is dat de spaarlamp niet op de vuilnisbelt terecht komt. Daarom zet LightRec in op het informeren van consumenten: zij moeten beseffen dat het scheiden van spaarlampen noodzakelijk is, door deze in te leveren bij de milieustraat, via de KCA-bak of bij winkels die spaarlampen verkopen. Dan neemt de milieuwinst van de spaarlamp nog verder toe.
Hoeveel spaarlampen verdwijnen er jaarlijks in het huisvuil? LightRec krijgt nu spaarlampen terug die gemiddeld zes jaar geleden zijn verkocht. Uit huishoudens gaat het dan om zo’n 10 tot 15 miljoen spaarlampen die vrijkomen. Momenteel zamelt LightRec zo’n 5 miljoen spaarlampen in. De rest van de lampen verdwijnt in het afval.
Kan dat probleem worden opgelost met statiegeld? Het gebruik van statiegeld klinkt aantrekkelijk omdat dit consumenten motiveert om spaarlampen in te leveren. Voor de spaarlampen die al zijn verkocht is er geen statiegeld ontvangen. Er is dus een groot bedrag nodig om ook deze te kunnen verzamelen. De administratieve lasten en hoge kosten door statiegeld leveren geen extra resultaat. Ervaringen met statiegeld in Oostenrijk laten zien dat consumenten hierdoor niet meer lampen gescheiden inzamelen dan in een systeem zonder statiegeld. Deze drijfveer brengt deze gedragsverandering bij consumenten niet teweeg. Daarnaast is het niet verstandig om alleen in Nederland statiegeld op spaarlampen in te voeren. Er ontstaat in ons land anders een invoer van kapotte spaarlampen uit andere landen. Producenten en importeurs kunnen hun spaarlampen deze invoer niet tegengaan door lampen te merken. Zij weten namelijk bij voorbaat niet waar hun lampen terechtkomen. Als laatste argument tegen de statiegeld methode is dat LightRec de beschikking over een grote berg geld wil voorkomen.
Is het niet verstandiger om de energie die nodig is om te recyclen te stoppen in het vinden van een milieuvriendelijke lamp zonder giftige stoffen? Producten en importeurs werken hier hard aan, zie bijvoorbeeld de ontwikkeling van de LED-lamp. Maar zelfs in geval van deze lampen kunnen consumenten beter ophouden met het weggooien van producten die recyclebaar zijn, om de materialen opnieuw te kunnen gebruiken. Ook de Europese regelgeving verplicht producenten hun producten steeds beter en minder milieubelastend te maken, zoals de Ecodesign richtlijn. Dit geldt ook voor het gebruik van gevaarlijke stoffen. De Europese wetgeving maakt alleen een uitzondering voor het gebruik van kwik in spaarlampen vanwege de positieve effecten van de spaarlamp.
Mogen producenten deze lampen wel blijven maken als er schadelijke stoffen inzitten? Ja, producenten mogen spaarlampen en TL-buizen maken omdat ze een winst opleveren voor het milieu. De hoeveelheid kwik nam de afgelopen jaren trouwens sterk af, maar helaas werkt een spaarlamp niet zonder deze stof. LightRec kan in het recycleproces deze stoffen afvangen en opnieuw gebruiken. Zo leveren spaarlampen alleen maar milieuvoordelen op.
Wat is de impact van kwik uit een spaarlamp in het milieu? De impact van kwik uit een spaarlamp is nihil. Volwassenen in Nederland nemen via hun voedsel en vullingen in tanden en kiezen dagelijks 5 tot 10 microgram kwik op, zonder dat hun lichaam dit opneemt. Door kwik in de vorm van druppeltjes in huis te morsen, bijvoorbeeld door het breken van een kwikthermometer, kan de concentratie in een slecht geventileerde kleine kamer voor korte tijd te hoog zijn (Meldpunt Gezondheid en Milieu), waardoor men kwik kan inademen. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) hanteert in huis een maximale waarde van 0,2 microgram kwik per m3. De remedie tegen een gebroken spaarlamp of TL buis is: opvegen en luchten. Een kwartier is voldoende. Zuig kwik nooit op met de stofzuiger: deze blaast de kwikdamp door het hele huis.
Wat doet LightRec precies om te voorkomen dat spaarlampen in het milieu terecht komen? LightRec werkt samen met de producenten en importeurs om spaarlampen, tl-buizen en verlichtingsarmaturen in te zamelen en te recyclen, zodat de spaarlamp als energiebespaarder succesvol blijft. Consumenten kunnen spaarlampen inleveren op de milieustraten van gemeenten. Daarnaast startte LightRec in 2008 samen met andere apparatuurproducenten een campagne: ‘Wecycle. Recyclen doe je samen.’ Met deze campagne wil LightRec de bewustwording van consumenten over recycling van apparaten, en dus ook spaarlampen, vergroten. LightRec stuurt hiermee aan op een gedragsverandering van de consument: zij moeten zich bewust zijn van de noodzaak spaarlampen en apparaten gescheiden in te zamelen voor recycling.
Wat moet de Wecycle campagne concreet opleveren? Met de campagne zet LightRec in op een gedragsverandering van consumenten. De campagne stimuleert hen om om elektrische apparaten, of in dit geval de spaarlamp, niet bij het huisvuil te gooien, maar in te leveren voor recycling.
Is het niet verstandiger om een campagne te beginnen voor LED-lampen in plaats van geld te stoppen in bewustwording rondom recycling van spaarlampen? Ook al zou nu massaal worden overgegaan op LED-verlichting, zijn er nog meer dan 100 miljoen spaarlampen in omloop, waarvan circa 70 miljoen bij mensen thuis, die LightRec liever niet in het huisvuil ziet verdwijnen. Bovendien is het beter LED-lampen ook niet in het huisvuil te laten verdwijnen, maar in te leveren voor recycling. Naar verwachting zullen de komende periode consumenten nog liever voor spaarlampen kiezen vanwege de lagere prijs.
Welke inzamelingsdoelen heeft LightRec zichzelf gesteld voor 2009? Om het inzamelpercentage op 40% te houden, moet LightRec met de snel stijgende verkopen van spaarlampen al een hele inspanning leveren om deze gebruikstijging bij te houden. Toch wil LightRec het inzamelpercentage omhoog brengen. Om dit te realiseren is de hulp van de consument nodig: die moet zijn kapotte lampen gaan inleveren.
Welke resultaten heeft LightRec tot nu toe behaald? LightRec heeft tot en met 2008 in totaal al ruim 33 miljoen lampen ingezameld. Vanaf 2006 zamelt LightRec ruim elf miljoen lampen per jaar in. Dit komt met name door de inzet en inzameling vanuit het professionele circuit. Voor 2009 wil LightRec inzetten op vergroting van het consumentenbewustzijn zodat zij ook hun spaarlampen gescheiden zullen inzamelen.
De verkoop van spaarlampen groeide afgelopen jaar met wel 40%. De inzameling van spaarlampen en tl-buizen nam slechts met 6% toe. Vanwaar deze grote discrepantie? Spaarlampen hebben een levensduur van ongeveer zes jaar. Nieuw gekochte lampen zijn dus gemiddeld pas over zes jaar kapot en vervolgens gerecycled worden. Daarom lopen de jaarlijkse percentages niet gelijk. Toch behaalt LightRec goede resultaten op het gebied van inzameling. Om de toename in de verkopen bij te blijven, zet de stichting nu fors in op bewustwording van consumenten.
Wat doet Stichting LightRec precies? Stichting LightRec verzorgt de inzameling en recycling van spaarlampen, TL-buizen en verlichtingsarmaturen in Nederland. Spaarlampen zijn beter voor het milieu dan gloeilampen. Gescheiden inzameling en recycling van deze lampen vergroot de milieuwinst van spaarlampen.
Wat zijn de voordelen van spaarlampen? Spaarlampen bieden de consument twee voordelen. Het eerste voordeel is kostenbesparing: een spaarlamp verbruikt namelijk minder energie en gaat veel langer mee dan een gewone gloeilamp. Ondanks een hogere aanschafprijs levert een spaarlamp al geld op in het eerste jaar van gebruik. Op de tweede plaats dragen consumenten door spaarlampen te gebruiken bij aan een beter milieu: deze lampen stoten 80 procent minder CO2 uit dan gloeilampen. Gescheiden inzameling van spaarlampen vergroot de milieuwinst van de lamp door het hergebruik van grondstoffen en het voorkomen van milieuverontreiniging. Juist daarom is het inzamelen ook zo belangrijk!
Waar kan ik terecht met oude spaarlampen? Consumenten kunnen spaarlampen op een aantal plekken inleveren. Bijvoorbeeld bij de milieustraat van de gemeente. Ook kunnen zij de oude spaarlamp inleveren in de winkel als ze een nieuwe spaarlamp kopen. Dit is de oud-voor-nieuw regeling. Daarnaast maakt LightRec zich hard voor een inzamelsysteem bij winkels. Dit zal inlevering van spaarlampen in winkels altijd mogelijk maken. LightRec ontwikkelt dit inzamelsysteem momenteel samen met de detailhandel . Spaarlampen zijn nou eenmaal goed voor het milieu vanwege de vermindering van CO2-uitstoot. Door de spaarlampen in te leveren, en dit ook gemakkelijk te maken voor consumenten, zijn alle grondstoffen van de lamp herbruikbaar.
Zijn spaarlampen een gevaar voor de volksgezondheid? Spaarlampen bevatten een heel kleine hoeveelheid kwik. Dat komt vrij als een spaarlamp of TL-buis breekt. De hoeveelheid kwik die dan vrijkomt is zo klein, dat er geen schadelijke gevolgen voor de gezondheid optreden. Om alle risico's uit te sluiten is het verstandig om meteen na het breken van een spaarlamp te luchten. De kwikdamp kan dan ontsnappen. Deze voorzorgsmaatregel is te vergelijken met het nemen van maatregelen bij verven in huis, het morsen van terpentine of het gebruik van ammonia.
Kunnen mensen een kwikvergiftiging krijgen van een kapotte spaarlamp? Omdat de hoeveelheid kwik in een spaarlamp zo klein is, kunnen mensen geen kwikvergiftiging krijgen van een kapotte spaarlamp. Om alle risico's uit te sluiten is het verstandig om meteen na het breken van een spaarlamp goed te luchten. De kwikdamp kan dan ontsnappen. Vijftien minuten is voldoende.
Waarom zit er een giftige stof in spaarlampen? Het kwik in de spaarlamp en in de TL-buis zorgt ervoor dat hij kan werken. Dit is een technisch verhaal, maar door elektriciteit door de lamp te laten lopen, zorgt het kwik ervoor dat het fluorescentiepoeder tegen de binnenkant van de lamp gaat oplichten. De hoeveelheid elektriciteit die nodig is om licht te geven is veel lager dan bij een gloeilamp. Een spaarlamp of TL-buis wordt dan ook niet heet.
Wat moet ik doen als een spaarlamp kapot valt? Veeg gebroken resten van de lamp altijd op met een papiertje of stoffer en blik. Vanwege het gevaar voor glassplinters is het verstandig om handschoenen te dragen. Gebruik in geen geval een stofzuiger, want hierdoor kan de kwikdamp door het huis verspreiden. De scherven kunnen gewoon in de vuilnisbak. Waar vind ik informatie over de gevaren van kwik uit spaarlampen? TNO heeft in opdracht van LightRec onderzoek gedaan naar de mogelijke risico’s van breuk van spaarlampen in huishoudens en winkels. Uit dit onderzoek blijkt dat het risico voor de volksgezondheid minimaal is. Breuk van één of een paar lampen levert geen gevaar op. Dit kan wel als er in een keer veel lampen tegelijk breken, maar dat komt in huis of in een winkel niet voor . Hier {hyperlink} kunt u het TNO rapport downloaden. Het persbericht over de onderzoeksresultaten kunt u hier {hyperlink} lezen. Een brochure vanuit de gezamenlijke Europese lichtproducten via de Europese brancheorganisatie ELC vindt u hier {hyperlink}.
Hoeveel spaarlampen zijn er op de Nederlandse markt? Uit onderzoek van GfK Panelservices in opdracht van LightRec blijkt dat in 2008 elk huishouden gemiddeld negen spaarlampen in bezit had. Het totaal aantal lampen in huis is gemiddeld 57 stuks. De Europese uitfasering van de spaarlamp zal leiden tot een sterke toename in het bezit van spaarlampen. Op termijn zal het aantal afgedankte spaarlampen ook toenemen. LightRec zorgt ervoor dat de inzameling van afgedankte spaarlampen in lijn zal liggen met de toename in afgedankte lampen. Hier {hyperlink} kunt u het rapport van GfK downloaden. Het persbericht over de onderzoeksresultaten kunt u hier {hyperlink} lezen.
Wat gaat er met de Europese Regelgeving gebeuren? Er komt een aanpassing in de doelstellingen van de Europese WEEE Directive, waaronder de inzameling van spaarlampen valt. De Europese Commissie heeft deze voorstellen naar het Europese Parlement gestuurd. Naar verwachting zal het parlement de voorstellen niet vóór eind 2009behandelen, waarna de wijzigingen pas eind 2010 definitief zijn. Nederlandse wetswijzigingen op basis van de Europese regelgeving kunnen nog tot eind 2012 duren. LightRec juicht enkele voorstellen, zoals de instandhouding van de zichtbare verwijderingsbijdrage toe. De stichting vindt de aanpassingen in inzamelingsodelstellingen echter onhaalbaar. Hier {hyperlink} kunt u het Position Paper van ELC over de voorstellen downloaden.
De productstichtingen, waaronder LightRec, zitten op een enorme zak met geld van consumenten. Waarom? Bij de invoering van het besluit BEA op 13 augustus 2005 waren er al veel producten op de markt zonder een verwijderingsbijdrage. Dankzij de zichtbare verwijderingsbijdrage kunnen producenten en importeurs ook deze producten inzamelen en recyclen. De zichtbare verwijdeirngsbijdrage, ingevoerd om deze kosten te dekken, blijft in stand tot 2011. Hiermee bouwen de productstichtingen een reserve op. Ook na 2011 zullen oude producten terugkomen. De verantwoordelijke productstichtingen hebben deze opgebouwde reserves nodig voor de kosten van inzameling en recycling van deze oude apparaten. LightRec heeft de afspraak met de Belastingdienst dat het bedrag van de kosten nodig voor deze erfenis € 86 miljoen bedraagt. LightRec heeft dit bedrag nog niet in kas. De toekomstige kosten zijn daarom nog niet gedekt. Meer details vindt u in de jaarrekeningen {hyperlink} van LightRec.
Wat is het initiatief 'Wecycle'? Wecycle is een overkoepelend initiatief van alle bij recycling betrokken productstichtingen. In de komende jaren voeren deze stichtingen onder de gezamenlijke noemer diverse campagnes ter verhoging van de inzameling en recycling van elektrische apparaten en spaarlampen in Nederland. Zij werken hiervoor samen met gemeenten, detaillisten en consumenten. De initiatiefnemers van 'Wecycle' zijn de producenten en importeurs van elektrische apparaten en spaarlampen in Nederland. Meer informatie over Wecycle vindt u op de website {hyperlink} www.wecycle.nl.
Wat is het doel van Wecycle en de Wecycle campagnes? Wecycle en gezamenlijke Wecycle campagnes hebben als doel het verhogen van de bewustwording bij consumenten over hun rol bij en hun bijdrage aan de inzameling en recycling van afgedankte elektrische apparaten en spaarlampen. Met de Wecycle campagnes willen de producten en importeurs consumenten aanzetten tot het gewenste gedrag: het inzamelen van meer afgedankte elektrische apparaten en spaarlampen. Inzameling en recycling van de materialen van deze apparaten en lampen komt ten goede aan het milieu. Meer informatie over Wecycle en de Wecycle-campagnes vindt u op de website {hyperlink} www.wecycle.nl.
|
 |
